Arkusz obserwacji koleżeńskiej

EU flag-Erasmus+_vect_POS

[English]


Arkusz obserwacji koleżeńskiej

Celem użycia arkusza obserwacji koleżeńskich jest uzyskanie informacji do diagnozy w zakresie oceniania sprawności mówienia w oparciu o narzędzia oceny kształtującej. W założeniu ma służyć pomocą w trakcie obserwacji koleżeńskich zajęć językowych na poziomie międzynarodowym lub międzyuczelnianym. Arkusz pozwala wskazać mocne strony i dobre praktyki stosowane na zajęciach ze szczególnym uwzględnieniem oceniania sprawności mówienia. Jego wykorzystanie sprzyja promowaniu ciekawych i wartych rozpowszechnienia metod dydaktycznych. Dzięki temu arkusz sprzyja wymianie dobrych praktyk, ciągłemu rozwojowi warsztatu nauczyciela i w konsekwencji podniesieniu jakości kształcenia językowego.

Arkusz rozpoczyna się nagłówkiem o charakterze informacyjno-organizacyjnym, w który należy wpisać: datę, imiona i nazwiska nauczyciela obserwującego i obserwowanego, język, poziom nauczanego języka, liczebność grupy. Osoba obserwująca wynotowuje także temat lekcji, główne aktywności podjęte na zajęciach oraz plan zajęć. Arkusz peer observation jest szczegółowy – zawiera 23 pytania pogrupowane w 6 kategorii odpowiadających 6 filarom oceny kształtującej (planowania i formułowania celów oraz kryteriów wykonania z udziałem uczestników zajęć; efektywnej informacji zwrotnej; refleksji i dyskusji na temat rezultatów uczenia się; kluczowych pytań, dzięki którym można rozpoznać, czy uczeń rzeczywiście zrozumiał daną partię materiału; reguły, metody i techniki pracy na lekcji mające służyć włączaniu do pracy wszystkich studentów, zachęcaniu do współpracy i samodzielności; stosowania samooceny i oceny koleżeńskiej). Nauczyciel obserwujący może tylko odznaczyć czy dana metoda, aktywność, narzędzie były użyte w trakcie obserwowanych zajęć lub opisać je bardziej w stosownej rubryce. W arkuszu wyodrębniono specjalną część na szczegółowe opisanie nowatorskich, ciekawych i przede wszystkim skutecznych technik nauczania, mających za podstawę ocenę kształtującą. Pod spodem widnieje miejsce na podpis obojga nauczycieli. W myśl filozofii podejścia kształtującego arkusz skupia się jedynie na pozytywnych aspektach zajęć i dobrych praktykach i ma za zadanie podkreślić jedynie pozytywne obserwacje i dać taką właśnie informację zwrotną nauczycielowi obserwowanemu. Od samego początku trwania projektu spodziewaliśmy się, że nauczyciele biorący udział w obserwacjach koleżeńskich będą odwiedzali lekcje języków, którymi nie władają, przy czym założyliśmy też, iż być może nie będzie istniał wspólny język komunikacji dla nauczyciela obserwującego i obserwowanego. W związku z tym arkuszu szczegółowiej podeszliśmy do aktywności lub elementów lekcji, które podlegają obserwacji bez potrzeby werbalnego kontaktu z lektorem lub znajomości nauczanego języka, a które doświadczony nauczyciel jest w stanie zaobserwować bez konieczności znajomości języka, w którym prowadzone są zajęcia.

Należy zaznaczyć również, że praktycznie niemożliwe jest odpowiedzenie twierdząco na wszystkie 23 pytania i nie świadczy to o tym, że nauczyciel prowadzący zajęcia nie stosuje podejścia kształtującego, bowiem nie na każdych zajęciach ćwiczone są wszystkie sprawności, a co za tym idzie – stosowane są wszystkie elementy oceny kształtującej. Co więcej – zależy to od poziomu zaawansowania grupy, od jej liczebności oraz innych czynników. Wszystkie te uwagi można zamieścić w polu „Inne uwagi i spostrzeżenia obserwującego”.

Arkusz może być wykorzystany w placówkach edukacyjnych takich jak: państwowe i prywatne szkoły podstawowe i średnie, uczelnie wyższe, centra nauczania języków obcych i wszystkie inne jednostki zajmujące się kształceniem językowych utrzymujące kontakty z jednostkami zagranicznymi, prowadzące z nimi wymianę edukacyjną. Dzięki istnieniu 5 wersji językowych: angielskiej, polskiej, litewskiej, fińskiej i węgierskiej może być stosowany przez nauczycieli języków obcych na całym świecie.

j. polski [pdf]
j. angielski [pdf]
j. fiński [pdf]
j. litewski [pdf]
j. węgierski [pdf]

Od 23 do 28 października w Szkole Języków Obcych UW sześcioro zagranicznych gości: Robert Märcz i Erika Berkics z Uniwersytetu w Pescu (Węgry), Katriina Vesanen i Pirjo Kavander z Uniwersytetu Technologicznego w Turku (Finlandia) oraz Daiva Pundziuviene i Jurate Andrucieviskiene z Uniwersytetu im. Witolda Wielkiego w Kownie (Litwa) obserwowało lekcje języków obcych w ramach  pierwszego cyklu peer observations programu FAB.

Przypomnijmy – każda z jednostek partnerskich deleguje dwoje nauczycieli, którzy przez tydzień wizytują zajęcia w jednym z ośrodków uniwersyteckich. Celem tej aktywności jest wymiana dobrych praktyk, podpatrzenie w jakiej formie ocenianie kształtujące jest obecne na zajęciach lektoratowych, jaki to przynosi efekt i co sądzą o niej tak studenci, jak i nauczyciele. W szerszym kontekście celem peer observations jest również zapoznanie nauczycieli ze specyfiką nauczania języków obcych w danym kraju, systemem edukacji, szczególnie na poziomie akademickim, wyzwaniami i problemami stojącymi przed sektorem nauczania języków obcych.

Uniwersytet Warszawski jako lider projektu zainicjował tę aktywność zapraszając szóstkę gości zza granicy w ostatnim tygodniu października.

Obserwatorzy odwiedzili łącznie 71 lekcji 8 języków obcych u 23 nauczycieli.

Po każdej lekcji nauczyciele wypełniali raporty [LINK], z których można wyciągnąć następujące wnioski – zagraniczni obserwatorzy zauważają na prawie wszystkich zajęciach:

  • stwarzanie przyjaznej atmosfery;
  • budowanie autonomii studenta;
  • ciekawe techniki używane podczas zajęć;
  • zainteresowanie studenta wykładanym przedmiotem;
  • zaangażowanie studenta w proces nauczania
  • monitorowanie postępów studenta;
  • zaangażowanie studenta w proces nauczania;
  • stosowanie ciekawych i zróżnicowanych technik;
  • życzliwy stosunek do studenta.

W raporcie wyodrębniono specjalną część na szczegółowe opisanie nowatorskich, ciekawych i przede wszystkim skutecznych technik nauczania, mających za podstawę ocenę kształtującą. Te konkretne przykłady uniwersalnych dla wszystkich języków, a także w miarę możliwości dla różnych poziomów zaawansowania językowego, ćwiczeń znajdą się w przyszłości w tzw. samouczku dla nauczycieli i studentów, który będzie końcowym „rezultatem pracy intelektualnej” całego projektu FAB i zostanie zaprezentowany na konferencji kończącej działania projektowe.

Obserwatorzy również zauważyli, że regularnie (choć nie zawsze) pojawiają się na zajęciach i inne, charakterystyczne dla podejścia kształtującego elementy:

  • wytyczanie celów;
  • elementy samooceny i oceny koleżeńskiej;
  • zachęta do autorefleksji;
  • praca w grupach / w parach;
  • udzielanie informacji zwrotnej (zwłaszcza pozytywnej);
  • upewnianie się czy student zrozumiał dany materiał.

Goście wielokrotnie podkreślali bardzo życzliwy stosunek lektorów do studentów, przyjazną atmosferę, a także to, jak wiele pracy wkładają lektorzy w przygotowanie i przeprowadzenie zajęć, że nie brak im energii i uśmiechu. A studenci, zdaniem obserwatorów, są bardzo otwarci, kreatywni, pracowici, wyrażają swoje opinie w sposób nieskrępowany – nie obawiają się reakcji nauczyciela czy grupy na temat swoich przemyśleń. Nie boją się zadawać pytań, prosić o podanie przykładów czy ponowne wyjaśnienie zagadnienia. Są świadomi swoich praw, ale także i obowiązków – aktywnie biorą udział w zajęciach i w przeważającej większości są do nich przygotowani. Są wyraźnie zmotywowani do nauki.

Sprawozdania z obserwacji koleżeńskich przeprowadzonych w ramach projektu FAB

Warszawa, Polska 23–29 października 2016 sprawozdania
Turku, Finlandia 28 listopada – 2 grudnia 2016 sprawozdania
Kowno, Litwa 20–26 lutego 2017 sprawozdania
Pecs, Węgry 20–26 marca 2017 sprawozdania

 

 
Reklamy